KNAW eist dat elke wetenschapper wekelijks een ongevraagde mening op straat uitschreeuwt, grondwetswijziging volgt
De KNAW wil academische vrijheid in de Grondwet verankeren en verplicht alle onderzoekers vanaf volgende maand om wekelijks publiekelijk een omstreden standpunt te verkondigen op een door de universiteit aangewezen plek.
De Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) heeft woensdag een rapport gepresenteerd waarin staat dat academische vrijheid onvoldoende is beschermd. Als direct gevolg hiervan moeten alle wetenschappers in Nederland vanaf volgende maand wekelijks een ongevraagde, publieke uitspraak doen over een maatschappelijk gevoelig thema. De KNAW noemt dit de «wekelijkse vrijheidsverklaring».
Elke universiteit krijgt een eigen «vrijheidspodium», een betonnen verhoging op het centrale plein, waar onderzoekers verplicht een kwartier lang hun ongezouten mening mogen verkondigen over onderwerpen als Gaza, klimaat of stikstof. Een speciaal aangestelde vrijheidscoördinator controleert of de uitspraak wel controversieel genoeg is. Wie te genuanceerd spreekt, moet de volgende dag opnieuw.
De maatregel leidt tot chaotische taferelen. Hoogleraren worden per universiteitsbus naar elkaars campussen gereden om daar andermans vakgebied publiekelijk te bekritiseren. Een Leidse hoogleraar sterrenkunde sprak zich vorige week verplicht uit over de beste manier om zuurkool te fermenteren, omdat zijn eigen vakgebied die week al door een collega was behandeld. De KNAW noemt dit «een verrijking van het academisch debat».
Minister van Onderwijs heeft laten weten de Grondwet nog deze maand te zullen aanpassen, zodat de wekelijkse verklaring een grondrecht én een plicht wordt. Wie weigert, raakt zijn onderzoeksbudget kwijt. De eerste grondwettelijke vrijheidsverklaring zal volgende week donderdag om 11 uur precies klinken vanaf het dak van het KNAW-gebouw, versterkt door luidsprekers die tot in de verste uithoeken van de stad te horen zijn.
1